DEDE KORKUT KİTABI’NDA GÖK TANRI İNANCI VE ŞAMANİZM

DEDE KORKUT KİTABI’NDA GÖK TANRI İNANCI VE ŞAMANİZM

Dr. NEDİM MUTLU KIZILBUGA

Dede Korkut Kitabı, Türk kültürünün en önemli kaynaklarından biri olma özelliğine sahiptir. Eser, Dede Korkut’a isnat edilen atasözlerinin yer aldığı giriş bölümü ile yine Dede Korkut’tan aktarılarak Oğuz Türklerinin kolektif belleğinde yer edinmiş tarihî olayları anlatan boylardan oluşmaktadır. Birer destanî hikâye niteliği taşıyan bu boylar, Türklerin Anadolu ve Kafkasya’ya akınlar yaptığı dönemi anlatmaktadır.

Anlatıların dikkat çekici bir diğer özelliği ise Oğuz Türklerinin inanç dünyasıdır. Eserdeki kahramanlar her ne kadar Müslüman olsalar da tutum ve davranışları üzerinde Gök Tanrıcılık ve şamanizmin büyük ölçüde etkisi vardır. Göğü kutsal kabul etmek, yer-su kültlerini Gök Tanrı’nın bir yansıması olarak görmek, kurt yüzünü kutlu saymak ve demir kılıçlar üzerine ant içmek gibi pek çok inanç unsuru, Türklerin eski inanç sistemlerini oluşturan Gök Tanrıcılık ve şamanizm ile bağlantılıdır.

Hazırladığımız bu kitapta Gök Tanrı inancı ve şamanizmin Dede Korkut Kitabı’na olan etkisini ele aldık. Böylece anlatılardaki kahramanların olaylara yaklaşımlarının dayanaklarını okuyucuya sunmuş olduk.